دعای روز هشتم ماه ضیافت الهی، منشوری از اخلاق و انسانیت است که بر چهار رکن اساسی استوار گشته: مهرورزی به یتیمان، اطعام گرسنگان، ترویج سنت سلام و همنشینی با کریمان.
۱. یتیمنوازی؛ صیقلدهنده زنگار دل
در فراز نخست میخوانیم: «اَللّهُمَّ ارْزُقْنی فیهِ رَحْمَةَ الاْیتامِ»؛ خدایا در این ماه، مهربانی نسبت به یتیمان را روزیِ من گردان. حقیقت آن است که اگر آینه دل به غبار گناه و غفلت تیره شود، داروی جلابخش آن تلاوت قرآن در سحرگاهان، استغفار و دستگیری از یتیمان است. یتیم در منطقِ وحی، کسی است که از سایه سار سرپرست محروم گشته و پناهی جز آفریدگار ندارد؛ از این رو، خداوند بر حقوق آنان تاکیدی وافر داشته است.
امیرمؤمنان، حضرت علی (علیهالسلام) در وصایای جاودانه خود میفرمایند:
«اللهَ اللهَ فِي الْأَيْتَامِ فَلَا تُغِبُّوا أَفْوَاهَهُمْ وَ لَا يَضِيعُوا بِحَضْرَتِكُمْ» (خدا را! خدا را! درباره یتیمان، نکند که آنان گاهی سیر و گاه گرسنه بمانند و حقوقشان در حضور شما ضایع گردد!)
شایسته است بدانیم که یتیمنوازی تنها در نوازشی عاطفی خلاصه نمیشود؛ بلکه توانگران باید در رفع نیازهای مادی و تأمین معیشت آنان نیز پیشقدم باشند تا این عمل خالصانه، زنگار از قلبشان بزداید.
۲. جایگاه یتیم در کلام وحی
خداوند متعال برای تسلای خاطر یتیمان، دوران کودکی پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله) را یادآور شده و در قرآن کریم میفرماید:
(أَلَمۡ يَجِدۡكَ يَتِيمٗا فَـَٔاوَىٰ) «آیا خداوند تو را یتیمی نیافت که در پناه خود جای داد؟»
و در ادامهی همین سوره، دستوری صریح به ایشان و تمامی پیروانشان ابلاغ میدارد:
(فَأَمَّا ٱلۡيَتِيمَ فَلَا تَقۡهَرۡ) «پس تو هم هرگز یتیمی را میازار.»
از آنجا که رسول الله (صلی الله علیه و آله) والاترین الگو برای بشریت است (لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِي رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٞ)، بر ماست که با تاسی به سیره ایشان، چتر حمایت خود را بر سر بیپناهان بگسترانیم.
۳. فضیلت اطعام و سفرهداری
فراز دوم دعا به سنت حسنه «اِطْعامَ اْلطَّعامِ» اشاره دارد. در ماه مبارک رمضان، گستردن سفره افطار برای نیازمندان، پاداشی عظیم در پی دارد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در خطبه مشهور شعبانیه (ایراد شده در اواخر ماه شعبان سالهای نخستین هجری قمری) فرمودند:
«هرکس در این ماه مبارک، روزهداری را طعام و افطاری دهد، روز قیامت که قدمها بر صراط میلغزد، قدم او نخواهد لغزید.»
در پاسخ به کسانی که توان مالی محدودی داشتند، حضرت فرمودند که حتی با نیمی از یک خرما یا جرعهای آب نیز میتوان از آتش دوزخ امان جست.
۴. افشای سلام؛ ترویج پیوندهای اجتماعی
«وَاِفْشآءَ السَّلامِ» درخواستی برای توفیق در آشکارا سلام کردن است. سلام، کلامی الهی است که بیش از ۴۰ بار در قرآن تکرار شده. برخی در پیشدستی برای سلام کردن درنگ میکنند، حال آنکه خداوند در سوره نور میفرماید:
(فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً) «پس چون به خانههایی درآمدید، بر خودتان سلام کنید؛ درودی که از جانب خداست و مبارک و پاکیزه است.»
امام باقر (علیهالسلام) نیز در فضیلت این عمل میفرمایند:
«انَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ يُحِبُّ افْشاءَ السَّلامِ» (خداوند عزوجل آشکارا سلام کردن را دوست میدارد.)
۵. همنشینی با کریمان
در آخرین فراز، از خداوند توفیق «صُحْبَةَ الْکِرامِ» یا همان رفاقت با انسانهای بزرگمنش، عالم و متدین را میطلبیم. همنشینی، کیمیایی است که خصلتهای رفیق را به انسان منتقل میکند. بنابراین، انتخاب دوستی که یک قدم در علم و معنویت از ما پیشتر باشد، راه میانبری برای تکامل اخلاقی است.
در پایان، پروردگار را به حق نعمتهای بیکرانش سوگند میدهیم که این دعاها را در حق ما مستجاب فرماید؛ «بِطَوْلِکَ یا مَلْجَاَ الاْملینَ»؛ به حق کرمت، ای پناهگاه آرزومندان.