ماه مبارک رمضان، فرصتی برای تجدید قوای روحانی و چشیدن حلاوت بندگی است. در دعای روز چهارم این ماه شریف، بندگان از درگاه خداوند متعال درخواستهایی کلیدی برای استقامت در مسیر طاعت مطرح میکنند.
متن و ترجمه دعا
«اللَّهُمَّ قَوِّنِي فِيهِ عَلَى إِقامَةِ أَمْرِكَ، وَأَذِقْنِي فِيهِ حَلاوَةَ ذِكْرِكَ، وَأَوْزِعْنِي فِيهِ لِأَدَاءِ شُكْرِكَ بِكَرَمِكَ، وَاحْفَظْنِي فِيهِ بِحِفْظِكَ وَسِتْرِكَ، يَا أَبْصَرَ النَّاظِرِينَ.»
ترجمه: «خدایا نیرومندم نما در آن روز به پاداشتن دستور فرمانت و بچشان در آن شیرینی یادت را و مهیا کن مرا در آن روز برای انجام سپاسگزاریت به کرم خودت ای بیناترین بینایان.»
تبیین فرازهای دعا
الف) درخواست قوت برای اقامه امر الهی
عبادت و اطاعت خداوند، نیازمند نیرویی است که با قدرت جسمانی تفاوت دارد. در این فراز میخوانیم: «اللهمّ قوّنی فیهِ علی اقامَةِ امْرِکَ»؛ یعنی: «خدایا به من قوه بده تا در ماه رمضان بتوانم به خوبی عبادت و امر تو را اطاعت کنم. عبادت قوه میخواهد و قوه عبادت غیر از قوه جسمانی است.»
در تبیین این موضوع، به سیره امیرالمؤمنین (علیهالسلام) استناد شده است؛ ایشان که قدرت جابهجایی درِ قلعه خیبر را داشتند، در امور دنیا زاهدانه رفتار میکردند. حضرت در پاسخ به تعجب یاران فرمودند: «آن به قوه روحانی بود و این به قوه جسمانی است.»
همچنین امام زینالعابدین (علیهالسلام) در صحیفه سجادیه عرضه میدارند: «واعنا علی صیامه» (خدایا مرا برای روزه گرفتن در ماه مبارک رمضان یاری فرما). ایشان در ادامه بر روزه واقعی تاکید کرده و میفرمایند: «بکف الجوارح عن معاصیک»؛ یعنی: «ما را یاری کن تا بتوانیم اعضای بدن خود را از آلوده شدن به گناه و آنچه مورد پسند تو نیست بازداریم.»
ب) چشیدن شیرینی ذکر خدا
دومین درخواست این روز، درک لذت مناجات است: «وَ اَذِقْنِی فِیهِ حَلاَوَةَ ذِکْرِکَ». اگر انسان حلاوت یاد خدا را بچشد، قرائت دعاهای کمیل، ابوحمزه و افتتاح برای او لذتبخش خواهد بود. در روایات آمده است که بدترین جریمه برای عالمی که به علمش عمل نکند، سلب این لذت است: «اِنَّ اَدْنَی مَا اَنَا صَانِعٌ بِهِمْ اَنْ اَنْزِعَ حَلَاوَةَ مُنَاجَاتِی عَنْ قُلُوبِهِمْ» (کمترین عذابی که خدا برای او در نظر میگیرد این است که حلاوت و شیرینی مناجات با خدا از او گرفته میشود).
ج) توفیق شکرگزاری حقیقی
شکر تنها یک ذکر زبانی نیست. در فراز «وَ اَوْزِعْنِی فِیهِ لِاَدَاءِ شُکْرِکَ بِکَرَمِکَ»، از خدا میخواهیم که توفیق شکرگزاری به ما عطا کند. شکر واقعی یعنی استفاده از نعمتها در مسیر طاعت:
-
شکر چشم: نگریستن به حلال و دوری از نامحرم.
-
شکر گوش: پرهیز از شنیدن غیبت و آواز حرام.
-
شکر زبان: خودداری از تکلم به گناه.
د) درخواست حفظ و ستر الهی
در پایان دعا، با خطاب قرار دادن پروردگار به عنوان «یَا اَبْصَرَ النَّاظِرِین» (ای بیناترین بینایان)، از او میخواهیم که ما را در پناه خود حفظ نماید: «وَ احْفَظْنِی فِیهِ بِحِفْظِکَ وَ سِتْرِکَ». خداوند “ستارالعیوب” است و تا زمانی که انسان خود پردهدری نکند، عیوب او را میپوشاند. در این روز از او میخواهیم که با حفاظت خود، ما را از وسوسههای شیطان مصون بدارد تا از آلودگی گناه دور بمانیم.